Η κοινωνία χωρίς μετρητά χτίζεται μπροστά στα μάτια μας

Δεν χρειάζεται να σου απαγορεύσουν μια ελευθερία για να σου την αφαιρέσουν. Αρκεί να καταργήσουν σταδιακά τις υποδομές που σου επιτρέπουν να την ασκείς.

Στο Κυριάκι Βοιωτίας, οι κάτοικοι έχουν μείνει χωρίς ΑΤΜ. Για να σηκώσουν τα δικά τους χρήματα, πρέπει να πάνε σε άλλη πόλη. Ηλικιωμένοι άνθρωποι, συνταξιούχοι, άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν αυτοκίνητο ή κάποιον να τους μεταφέρει.

Το Σωματείο Συνταξιούχων ΙΚΑ Επαρχίας Λιβαδειάς ζήτησε το αυτονόητο. Να εγκατασταθεί ένα ΑΤΜ για να μπορούν οι κάτοικοι να εξυπηρετούνται.

Και η απάντηση της τράπεζας, στις 26 Οκτωβρίου 2026; Δεν συμφέρει.

Όχι με αυτές ακριβώς τις λέξεις, φυσικά. Η επιστολή μιλά για χαμηλή ζήτηση, έξοδα λειτουργίας, συντήρηση και οικονομική βιωσιμότητα.

Και στο τέλος προτείνει στους κατοίκους να χρησιμοποιούν τις κάρτες τους στα POS των τοπικών καταστημάτων!

Δηλαδή, αντί να μπορούν οι άνθρωποι να πάρουν τα χρήματά τους, τους υποδεικνύουν πώς να τα ξοδέψουν.

Αυτό είναι το επίπεδο στο οποίο έχουμε φτάσει.

Μια τράπεζα κρίνει ότι δεν τη συμφέρει να παρέχει μια βασική υπηρεσία σε μια ολόκληρη κοινότητα. Και οι κάτοικοι πρέπει απλώς να προσαρμοστούν.

Αλήθεια, από πότε η δυνατότητα ενός ανθρώπου να έχει πρόσβαση στα χρήματά του έγινε πολυτέλεια;

Σήμερα το ΑΤΜ. Αύριο τα μετρητά;

Ας μην κοροϊδευόμαστε. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στο Κυριάκι.

Τα τραπεζικά καταστήματα λιγοστεύουν, οι συναλλαγές μεταφέρονται όλο και περισσότερο στις οθόνες και τα μετρητά γίνονται σε ορισμένες περιπτώσεις όλο και πιο δύσχρηστα.

Και όλα αυτά παρουσιάζονται ως πρόοδος.

Να πληρώνουμε με κάρτα. Να χρησιμοποιούμε εφαρμογές. Να κάνουμε τα πάντα από το κινητό μας.

Κανένα πρόβλημα, εφόσον το επιλέγουμε εμείς.

Αλλά ποιος αποφάσισε ότι πρέπει να εξαφανιστεί η άλλη επιλογή;

Γιατί να χρειάζεται ο παππούς μια κάρτα για να δώσει δέκα ευρώ στο εγγόνι του; Γιατί να πρέπει κάθε μικρή αγορά μας να περνά από μια τράπεζα; Γιατί να εξαρτάται η δυνατότητά μας να πληρώσουμε από το αν λειτουργεί ένα μηχάνημα, αν υπάρχει ρεύμα ή αν έχουμε πρόσβαση στον λογαριασμό μας;

Και κυρίως, γιατί να θεωρούμε φυσιολογικό ότι κάποιος τρίτος πρέπει να μεσολαβεί κάθε φορά που θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα δικά μας χρήματα;

Αυτά τα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο τους ηλικιωμένους. ΜΑς Αφορούν όλους.

Δεν χρειάζεται καν να τα απαγορεύσουν

Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό.

Δεν χρειάζεται να βγει κάποιος αύριο και να ανακοινώσει ότι καταργούνται τα μετρητά.

Αρκεί να κλείνουν τα τραπεζικά καταστήματα. Να απομακρύνονται τα ΑΤΜ. Να γίνεται ολοένα δυσκολότερη η ανάληψη χρημάτων. Να μας συνηθίζουν, λίγο λίγο, στην ιδέα ότι για κάθε συναλλαγή χρειαζόμαστε ένα ηλεκτρονικό σύστημα.

Και κάποια στιγμή, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία επίσημη απαγόρευση, τα μετρητά μπορεί να έχουν πάψει να αποτελούν πραγματική επιλογή για πολλούς ανθρώπους.

Τότε θα καταλάβουμε τη διαφορά ανάμεσα στο να έχεις χρήματα και στο να μπορείς να τα χρησιμοποιήσεις ελεύθερα.

Σε μια κοινωνία χωρίς μετρητά, κάθε πληρωμή θα αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος. Κάθε συναλλαγή θα εξαρτάται από συστήματα που δεν ελέγχουμε. Και αν για οποιονδήποτε λόγο δεν έχουμε πρόσβαση σε αυτά, μπορεί να βρεθούμε αποκλεισμένοι ακόμη και από τις πιο απλές καθημερινές ανάγκες.

Αυτό θέλουμε να ονομάζουμε πρόοδο;

Τα χρήματά μας δεν είναι χάρη κανενός

Δεν είμαστε εναντίον της τεχνολογίας. Είμαστε εναντίον της υποχρεωτικής εξάρτησης από αυτήν.

Η τεχνολογία υπάρχει για να υπηρετεί τον άνθρωπο. Όχι για να του στερεί τις επιλογές του.

Και οι τράπεζες δεν μπορούν να περιμένουν από τους πολίτες να τηρούν κάθε υποχρέωση απέναντί τους, ενώ οι ίδιες αντιμετωπίζουν την εξυπηρέτηση ολόκληρων περιοχών ως περιττό κόστος.

Οι άνθρωποι δεν είναι αριθμοί σε έναν ισολογισμό. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που εργάστηκαν, αποταμίευσαν, πλήρωσαν και εμπιστεύτηκαν τα χρήματά τους σε αυτές τις τράπεζες.

Δεν ζητούν καμία χάρη. Ζητούν πρόσβαση σε όσα τους ανήκουν.

Η περίπτωση του Κυριακίου πρέπει να μας προβληματίσει πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά.

Γιατί σήμερα μπορεί να είναι ένα χωριό χωρίς ΑΤΜ. Αύριο μπορεί να είναι μια ολόκληρη κοινωνία χωρίς πραγματική επιλογή στον τρόπο που χρησιμοποιεί τα χρήματά της.

Και το χειρότερο δεν θα είναι ότι μας απαγόρευσαν κάτι.

Θα είναι ότι μας το στέρησαν λίγο λίγο, μέχρι που συνηθίσαμε να ζούμε χωρίς αυτό.

---

Ακολουθεί η επιστολή της τράπεζας προς το Σωματείο Συνταξιούχων ΙΚΑ Επαρχίας Λιβαδειάς, με ημερομηνία 26 Οκτωβρίου 2026, ώστε κάθε αναγνώστης να διαβάσει την απάντηση και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Φωτεινή Ζούλφου