Είμαι καλός πολίτης…
Η εποχή που ζούμε έχει μια αξιοθαύμαστη, μοναδικά ποιητικά θα έλεγα, ικανότητα: μπορεί να μετατρέψει τον άνθρωπο σε παθητικό δέκτη έτοιμης σκέψης, κατευθυνόμενης αγανάκτησης και προκατασκευασμένων “αληθειών”. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι η πλειοψηφία το δέχεται με ανοιχτές αγκάλες! Γιατί βρε αδερφέ να κάθεσαι να κουράζεσαι να σκεφτείς όταν υπάρχει κάποιος (συνήθως με γραβάτα, στούντιο, επιτελείο…) που μπορεί να σου πει τι είναι σωστό, τι είναι λάθος, ποιον να φοβάσαι, ποιον να χειροκροτείς, τι είναι αλήθεια, τι είναι ψέμα;
Τα μέσα μαζικής εξαπάτησης (κάποιος θα το ‘χει trademark) έχουν γίνει το απόλυτο υποκατάστατο της κρίσης. Άλλοι πίνουν καφέ το πρωί για να ξυπνήσουν (βλέπε πχ η υποφαινόμενη), άλλοι ανοίγουν τηλεόραση για να τους “ξυπνήσουν”. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε πάνελ, τρέιλερ και διαφημίσεις, χτίζεται μια ολόκληρη πραγματικότητα, απλή, μονοδιάστατη, εύπεπτη. Όπως ακριβώς την θέλουν. Και όπως ακριβώς την καταπίνουν όσοι αρνούνται να αμφισβητήσουν οτιδήποτε ακούγεται με αρκετό στόμφο.
Η ειρωνεία; Πολλοί απ’ αυτούς θεωρούν ότι “δεν επηρεάζονται”. Είναι “ανεξάρτητοι” (αχ αυτή η λέξη, πληγές ανοίγει…). Έχουν “δική τους άποψη”. Η άποψη αυτή, βέβαια, τυχαίνει να είναι πανομοιότυπη με την άποψη του κάθε “ειδικού” που εμφανίζεται για τριακοστή φορά μέσα στην εβδομάδα, αλλά ας μην χαλάσουμε την ψευδαίσθηση. Στο κάτω-κάτω της γραφής, η σκέψη είναι κουραστική, πρέπει να το βάλεις το ρημάδι να δουλέψει, ενώ η αναπαραγωγή έτοιμων φράσεων, όχι.
Το πιο θλιβερό (ή πιο αστείο, ανάλογα πώς το βλέπεις) είναι ότι όσοι τρώνε αμάσητο ό,τι τους σερβίρεται αισθάνονται… ενημερωμένοι. Νοιώθουν ότι έχουν εικόνα για τα πράγματα, ότι “ξέρουν”. Στην πραγματικότητα έχουν απλώς δεχτεί μια καλοδουλεμένη αφήγηση που τους διευκολύνει να μη σκέφτονται, να μη ψάχνουν, να μη δυσκολεύονται.
Είναι δύσκολο να κατηγορήσεις κάποιον που έχει συνηθίσει σε αυτό. Η συνήθεια της παθητικής κατανάλωσης πληροφορίας είναι γλυκιά. Η αυταπάτη της γνώσης είναι ακόμη γλυκύτερη. Κι έτσι συνεχίζουν: να επαναλαμβάνουν έτοιμες “αλήθειες”, να πανικοβάλλονται συλλογικά, να θυμώνουν όπου τους υποδεικνύεται και να γελούν ειρωνικά με όσους τολμούν να σκεφτούν διαφορετικά. Κάποτε μια ψυχή είχε πει ότι η μεγαλύτερη μάχη που θα δοθεί είναι στο πεδίο της πληροφορίας, πλέον θεωρεί ότι χάσαμε. Για το τελευταίο κρατώ τις επιφυλάξεις μου.
Αν υπήρχε ένας καθρέφτης που να δείχνει όχι το πρόσωπο αλλά τον τρόπο σκέψης, ίσως κάποιος να ανατρίχιαζε με το μέγεθος της εξάρτησης. Αλλά δεν υπάρχει. Και ακόμη κι αν υπήρχε, πολλοί θα κοίταζαν μέσα του και θα έλεγαν, με την ίδια βεβαιότητα που επαναλαμβάνουν ό,τι άκουσαν νωρίτερα στις ειδήσεις: «Εγώ; Όχι, εγώ δεν επηρεάζομαι».
Αν μη τι άλλο, η ειρωνεία ζει και βασιλεύει. Κι εκείνοι που την τροφοδοτούν, οι ίδιοι που καμαρώνουν για τη “διαύγειά” τους, συνεχίζουν να πατούν play στη σκέψη τους κάθε φορά που το κουμπί το πατάει κάποιος άλλος.
Φωτεινή Ζούλφου
