Χάπια
Γράφει ο Τηλεγραφητής Μετώπου
Αρθρο του Joshua Stylman
Χάπια για να ξυπνάς, χάπια για να κοιμάσαι
Χάπια, χάπια, χάπια κάθε μέρα της εβδομάδας
Χάπια για να περπατάς, χάπια για να σκέφτεσαι
Χάπια, χάπια, χάπια για όλη την οικογένεια
Άσμα της Annie Clark / St. Vincent, “Pills”
Ο κόσμος τρελάθηκε, ή απλώς όλοι είναι υπό επήρεια; Κοιτάζω γύρω μου και ειλικρινά δεν μπορώ πια να ξεχωρίσω.
Το παιδί σου δεν κάθεται ήσυχο, και ο γιατρός γράφει συνταγή πριν ρωτήσει τι τρώει ή πόσες ώρες καρφώνεται στην οθόνη. Δεν είναι άρρωστο. Είναι ένα επτάχρονο αγόρι.
Του φίλου σου δεν του σηκώνεται, οπότε απλώνει το χέρι στο μπλε χαπάκι αντί να αφήσει κάτω την μπύρα και τα πατατάκια. Η κουνιάδα σου θέλει κορμί influencer, οπότε κάνει ένεση στον αδύναμο εαυτό της, που την οδηγεί στην πραγματικότητα σε μια διαφορετική μορφή αρρώστιας. Άλλη αρρώστια, με την εμφάνιση της πειθαρχίας.
Δεν κοιμάσαι; Ambien. Άγχος; Xanax. Λυπημένος για πάνω από μια εβδομάδα; Αντικαταθλιπτικό. Απλή υπόθεση: ένα δεκαπεντάλεπτο ραντεβού, συνταγή στο χέρι πριν προλάβεις να τελειώσεις τη φράση σου.
Και οι διαφημίσεις; Είκοσι δευτερόλεπτα με ένα ζευγάρι χέρι-χέρι σε λιβάδι, υπό την επήρεια ενός “μυοχαλαρωτικού”, και μετά σαράντα δευτερόλεπτα με έναν ψίθυρο που απαριθμεί τις παρενέργειες, που το φάρμακο μπορεί να σε βλάψει ή να σε σκοτώσει. Εγκεφαλικό. Τάσεις αυτοκτονίας. Αιφνίδιος θάνατος. Ρωτήστε τον γιατρό σας. Και ο κόσμος… τον ρωτάει !
Ήμουν εικοσιεννεάχρονος όταν επισκέφτηκα τον οικογενειακό μου γιατρό στην Βασ. Σοφίας. Από εκείνους τους αξιόπιστους γιατρούς με λίστα αναμονής ενός μηνός. Πήγα για ρουτίνα και αιματολογικές εξετάσεις. Μου είπε ότι η χοληστερόλη μου ήταν “οριακά υψηλή.” Αυτό ήταν χρόνια πριν μάθω ότι το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης γύρω από τη χοληστερόλη είναι μια καμπάνια μάρκετινγκ της φαρμακοβιομηχανίας που παίζει θέατρο με ιατρική ποδιά.
Από τότε απλώς εμπιστευόμουν τον άνθρωπο.
Ρώτησα τι να κάνω.
Πάρε αυτό το χάπι, μου είπε.
Ρώτησα για πόσο καιρό.
Για όλη σου τη ζωή, είπε. Με το οικογενειακό σου ιστορικό, δεν μπορούμε να ρισκάρουμε.
Ο πατέρας μου είχε αρχίσει να καπνίζει στα τριάντα του για να αντέξει το στρες μιας προϋπάρχουσας πάθησης. Τέσσερα πακέτα Marlboro Red την ημέρα. Μετά από αρκετά εμφράγματα, τελικά τον σκότωσε.
Το άρθρο το πιάνω. Ο Stylman περιγράφει αυτό που ο Ivan Illich είχε ονομάσει “ιατρογένεση” (iatrogenesis) τη δεκαετία του ’70: το σύστημα υγείας παράγει την ίδια την αρρώστια που υποτίθεται θεραπεύει.
Η κεντρική παρατήρηση που αξίζει: δεν είναι ότι τα φάρμακα είναι κακά. Είναι ότι μετατράπηκε η κανονικότητα της ζωής (ανησυχία, λύπη, ατασθαλία παιδιού) σε διαγνώσιμη “πάθηση” που απαιτεί συνταγή. Η διαφορά ανάμεσα σε σύμπτωμα και αιτία χάθηκε στο δρόμο.
Στο άρθρο περιγράφεται με προσωπικές εικόνες, ό,τι ο Ivan Illich είχε κατονομάσει θεωρητικά ήδη από το 1975 στο “Limits to Medicine – Medical Nemesis”: ιατρογένεση (iatrogenesis). Το σύστημα υγείας παράγει την ίδια -ή άλλη- αρρώστια που υποτίθεται θεραπεύει, λόγω “δομικής λογικής”… κέρδους και εξουσιασμού. Ο Illich διακρίνει τρία επίπεδα:
Κλινική ιατρογένεση: φάρμακο/χειρούργηση προκαλούν βλάβη, παρενέργειες, νοσοκομειακές λοιμώξεις, υπερδιάγνωση.
Κοινωνική ιατρογένεση: η ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής. Η γέννα, ο θάνατος, η λύπη, η γήρανση γίνονται “παθολογίες” που χρειάζονται ειδικό. Ο άνθρωπος χάνει την ικανότητα να διαχειριστεί τη δική του βιολογία.
Δομική/πολιτισμική ιατρογένεση: το βαθύτερο. Το σύστημα καταστρέφει την ικανότητα του ανθρώπου να υποφέρει, να εγκαρτερήσει τα γεράματα και να πεθάνει με αξιοπρέπεια, χωρίς χυδαίο μεσολαβητή. Εξάρτηση από θεσμό αντί αυτονομία.
Ο Illich έχει ολόκληρη σειρά βιβλίων: “Deschooling Society” για την εκπαίδευση, “Tools for Conviviality” για τη βιομηχανική εξάρτηση γενικά. Η ιατρογένεση ήταν το πιο εύγλωττο παράδειγμα, όχι η μόνη εφαρμογή. Στα υπόλοιπα έργα του επεκτείνει την η λογική της ιατρογένεσης στην εκπαίδευση, τη νομική, την ψυχολογία.
Παντού όπου ο θεσμός αντικαθιστά την προσωπική ικανότητα και μετά χρεώνει στον “πελάτη” την εξάρτηση που ο ίδιος δημιούργησε.
Η κεντρική παρατήρηση που αξίζει να κρατηθεί, στο πεδίο της Ιατρικής και Φαρμακολογίας: Τα φάρμακα μετέτρεψαν τα φαινόμενα της ζωής, ανησυχία, λύπη, ατασθαλία παιδιού, σε “διαγνώσιμη κανονική πάθηση” που απαιτεί συνταγή.
Η διαφορά ανάμεσα σε σύμπτωμα και αιτία χάθηκε στο δρόμο. Και μαζί της, η ικανότητα του ατόμου να εμπιστεύεται το ίδιο του το σώμα ως πηγή πληροφορίας.
Πηγή: ΘΑΝΟΣ ΕΥΗ koukfamily
