Έλληνες προσοχή! Περνά ο ήρωας Κυριάκος Μάτσης
Ο ήρωας Κυριάκος Μάτσης (καθήμενος δεύτερος από αριστερά) στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς, το καλοκαίρι του 1956. Μαζί του, μεταξύ των άλλων, οι αγωνιστές Ευγόρας Παπαχριστοφόρου, Γιαννάκης Μάτσης, Παύλος Στόκκος, Γιαννάκης Επαμεινώνδας, Ανδρέας Χατζηγερασίμου και Νίκος Χατζηνικολάου.
«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής»
ΔΙΚΩΜΟ, 19 Νοεμβρίου 1958. Ο τομεάρχης Κερύνειας της ΕΟΚΑ Κυριάκος Μάτσης βρίσκει ηρωικό θάνατο, διαλαλώντας στον πολιτισμένο κόσμο με ποια ιδανικά και ηθικά εφόδια κοσμούνταν οι μαχητές της κυπριακής ελευθερίας.
Ο Μάτσης, με δυο συντρόφους του – τους Ανδρέα Σοφιόπουλο και Κώστα Χριστοδούλου (Κωσταρή) – βρίσκονταν μέσα σε κρησφύγετο στο σπίτι του Κυριάκου Διάκου, το οποίο και ανακάλυψαν οι Άγγλοι μετά από προδοσία. Ο Μάτσης διέταξε τότε τους δυο συναγωνιστές του να βγουν, ενώ ο ίδιος φωνάζοντας «αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας», προτίμησε να βρει το θάνατο από τη χειροβομβίδα που του είχε ρίξει Βρετανός αξιωματικός. Ήταν έτοιμος πάντα για το θάνατο, γι’ αυτό και δεν κουραζόταν να επαναλαμβάνει, ότι σε περίπτωση ανάγκης, θα έκανε ό,τι και ο σταυραετός του Μαχαιρά Γρηγόρης Αυξεντίου…
Από τους μεγαλύτερους ήρωες του έπους του 1955-59 ο Κυριάκος Μάτσης, αποτελεί λαμπρό παράδειγμα αγωνιστή με άκρατη φιλοπατρία, ήθος, χριστιανική πίστη, φιλάνθρωπα και ευγενή αισθήματα, τιμιότητα, ανιδιοτέλεια και άριστο υπόδειγμα για τους υφισταμένους του. «Η απώλειά του με ελύπησε τα μέγιστα», έγραψε στα «Απομνημονεύματά» του ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ Γρίβας Διγενής, «όχι μόνον διότι έχασα έναν άριστον συνεργάτην, αλλά και διότι η Κύπρος έχασε ένα γενναίον τέκνον, το οποίον θα της ήτο χρησιμότατον και δια την ειρηνικήν περίοδον».
Ο Διγενής γνώρισε από κοντά τον Μάτση και συνεργάστηκε μαζί του, μήνες πριν αρχίσει ο αγώνας της ΕΟΚΑ. Διέμενε τότε ο Αρχηγός στο σπίτι των αγωνιστών Αδάμου και Λευκής Χατζηαδάμου στον Άγιο Δομέτιο και μεταξύ των πρώτων στελεχών που βρέθηκαν κοντά του, ήταν και ο ήρωας του Παλαιχωριού. Αργότερα, τον Σεπτέμβρη του 1955, ο Μάτσης, ως αρχηγός των συνδέσμων της ΕΟΚΑ, είχε επισκεφθεί νύχτα τον Διγενή σε σπίτι της Κακοπετριάς όπου διέμενε οΑρχηγός με τους αντάρτες Γρηγόρη Γρηγορά, Χριστάκη Μασωνίδη και Γιαννάκη Δρουσιώτη. Γύρω στα μεσάνυχτα, ο Διγενής, όπως συνήθιζε πάντα, έστειλε στον αστυνομικό σταθμό του χωριού σύνδεσμο, για κατόπτευση. Ο σύνδεσμος σε ελάχιστο χρόνο επέστρεψε τρέχοντας, ειδοποιώντας τον Αρχηγό ότι την ώρα εκείνη είχαν φτάσει με φορτηγά γύρω στους 50 Άγγλοι στρατιώτες, οι οποίοι και έφυγαν αμέσως προς Καρβουνά και ότι ήδη ήσαν κοντά στο σπίτι που κρύβονταν, στη ΝΑ΄ πλευρά της Κακοπετριάς.
Ο Διγενής διέταξε τότε εγκατάλειψη του σπιτιού και λήψη θέσεων μάχης σε κοντινή περιοχή, μέχρις ότου διευκρινισθούν οι προθέσεις των Άγγλων. Στον Μάτση είχε πει ν’ αναχωρήσει με το αυτοκίνητό του, που βρισκόταν στο ξενοδοχείο «Μακρής», αφού δεν ήταν καταζητούμενος και μπορούσε να κυκλοφορεί ελεύθερα. Ο ήρωας αρνήθηκε πεισματικά επιμένοντας να μείνει με τον Αρχηγό, πήρε μάλιστα και ένα αυτόματο και τον ακολούθησε. Πήγαν και οι πέντε σε παρακείμενα υψώματα, απ’ όπου ο Μάτσης αναχώρησε μόνο, όταν φάνηκε ότι κανένας κίνδυνος δεν υπήρχε για τον Αρχηγό.
Ο Κυριάκος Μάτσης, που ήταν απόφοιτος της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, είχε συλληφθεί στις 6 του Γενάρη 1956 με την κατηγορία ότι ανήκε στην ΕΟΚΑ και εστάλη στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς. Απέδρασε με άλλους το Νιόβρη του ίδιου χρόνου, οπότε και ανάλαβε ως τομεάρχης Κερύνειας, θέση που διατήρησε μέχρι τη θυσία του. Στη διάρκεια της κράτησής του, ο Μάτσης είχε μεταφερθεί κατ’ επανάληψη στο άντρο των βασανιστών στην Ομορφίτα, όπου και υπέστη βασανιστήρια. Οι καννίβαλοι, ξέροντας ότι είχε επαφή με τον Διγενή, προσπαθούσαν να τον κάνουν να ομολογήσει, χωρίς όμως να το κατορθώσουν. Ούτε ακόμα και ο Κυβερνήτης Τζον Χάρντιγκ το κατόρθωσε, παρόλο που είχε υποσχεθεί στον ήρωα το μυθώδες για την εποχή ποσό του μισού εκατομμυρίου λιρών! Πήρε, μάλιστα, ιστορική και καλοπληρωμένη απάντηση από τον Μάτση: «Εξοχότατε, ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής!»
Όπως και στην περίπτωση των ηρώων Στυλιανού Λένα, Μάρκου Δράκου και Γρηγόρη Αυξεντίου, οι Άγγλοι αποικιοκράτες έθαψαν τον Μάτση στο χώρο των Φυλακισμένων Μνημάτων, στις Κεντρικές Φυλακές.
Θα κλείσουμε το μικρό αυτό αφιέρωμα στον «Αητό του Πενταδακτύλου», μ’ ένα μικρά απόσπασμα από την ομιλία που έκαμε στο μνημόσυνο του ήρωα στην Αμμόχωστο, ο καθηγητής Ανδρέας Καλλής, το Νιόβρη του 1960. Το μνημόσυνο είχε κάμει το Γυμνάσιο Αμμοχώστου.
«Έλληνας στη ψυχή, Έλληνας στο νου, Έλληνας στις πράξεις. Κλασσικό παράδειγμα ο Κυριάκος Μάτσης σ’ όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του. Μια ακατάσχετη πύρινη, ελληνική πέρα ως πέρα φλόγα, που πρωτάναψε στο Παλαιχώρι κι έσβησε στο κρησφύγετο του Δικώμου, στις 19 του Νιόβρη 1958. Ο Ρήγας Φεραίος και ο Παπαφλέσσας ξανάζησαν στη μορφή του αγωνιστή μας.»
19.11.2014
Πηγή: ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ
